مقالات کمیته هنر، معماری و شهرسازی

بررسی نقوش و مضامین کاشی‌کاری‌های کاخ هشت‌بهشت
نویسندگان: منصور کلاه‌کج - نادیا ایفندیاری
quote -pic-2

بررسی نقوش و مضامین کاشی کاری‌های کاخ هشت‌بهشت

نویسندگان: منصور کلاه‌کج - نادیا اسفندیاری
چکیده مقاله

چکیده:

کاخ هشت‌­بهشت اصفهان كه از جمله بناهاي دوره صفويه است. در قالب كاشي‌هایی به­ شیوه هفت‌رنگ تزئينات زيبا و متنوعي در درون و بیرون بنا وجود دارد. نقوش موجود در این کاخ دارای مضامینی متنوع هستند که نشان از عقاید هنرمندان آن دوره دارد و روايت‌گر داستان‌های عامیانه و اساطیری است. گونه­‌شناسی نقوش اين كاخ و چيستي مضامين روايي آن‌ها مسأله‌ای است كه در این پژوهش به آن پرداخته مي‌شود. هدف این پژوهش توصیف و درک معناهای درون این نقش‌­ها است. این پژوهش کیفی است که با استفاده از منابع کتابخانه‌­ای و پایگاه­‌های اطلاعاتی نتیجه خود را ارائه می­دهد. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که نقوش کاشی‌کاری­‌های کاخ هشت­‌بهشت برگرفته از گونه­‌های متفاوت از داستان‌های تمثیلی و تخیلی و اسطوره‌ها، انواع گیاهان و جانوران می­باشد و بیش­تر این نقوش دارای معانی و مفاهیم خاص چون قدرت جاودانگی هستند که براساس عقاید، ذوق و سلیقه­ هنرمندان به­‌کار گرفته شده‌­اند.

اصفهان تجلی نقش در احیای گرافیک محیط شهری
نویسندگان: ابوذر ناصحی - زینب منصوری
quote -pic-2

اصفهان تجلی نقش در احیای گرافیک محیطی شهری

نویسندگان: ابوذر ناصحی - زینب منصوری
چکیده مقاله

چکیده:

هدف از این پژوهش نمايانگر آن است که در دو دهه اخير، هنر گرافیک محیطی، نقش پررنگ تری در فرآيند برنامه ریزی و طراحي شهری دارد؛ به عبارت دیگر، هنر گرافیک محیطی، ابزاري جديد در اختيار طراحان شهر اصفهان است و تنوع ایده ها به وسیله اين ابزار جديد بالاتر می رود و باعث احیای هنر در محیط شهری می شود؛ اگر در زماني توجه طراحان متکي بر استفاده از کالبد فضا در طراحي بود، در دوره های معاصر علاوه بر کالبد، محتواي فضا مورد توجه بيشتري قرار گرفته و تمرکز بر نقش هویت شهری در فضاهاي شهر اصفهان پر رنگتر شده است. ماهيت چند بعدی هنر گرافیک محیطی، زمينه مناسبي برای ترکيب با ابعاد اجتماعي و فضاهاي شهري را فراهم کرده است .در ایـن پژوهش بـا تکیـه بـر طراحی گرافیـک محیطـی و معرفـی نمونـه هـای موفـق اصفهان در ایـن حـوزه بـه بررسـی نقـش تاثیرگـذار آن بـر افزایـش زیباشناسی شهری پرداختـه مـی شـود؛ در ایـن راسـتا بـه روش توصیفـی و تحلیلـی بـا اسـتناد بـه روش اسـنادی و میدانی بـه بررسـی نمونـه هـای هنری و نقـش سـازنده ای آن در زیبایی محیط پرداختـه شـده اسـت. از میـان انـواع گرافیـک محیطـی مـواردی چـون مجسـمه هـای شـهری و نقاشـی هـای دیـواری کـه از حیـث زیبا شناسی و هویت مندی دارای جاذبـه هسـتند مورد بررسی قرار گرفته اند. نتیجـه ی ایـن پژوهـش نشـان مـی دهـد کـه برخـورد خلاقانه بـه همـراه توجـه بـه هویـت ملـی نـه تنهـا بـر جاذبـه هـای شـهری افـزوده بلکه آن را در ذهـن مخاطبان مانـدگار مـی نمایـد و باعث احیای محیط شهری شده است.

مطالعه مقایسه‌ای کالبد مسجد خسرو و دربند اردستان در گستره کارکرد
نویسندگان: زهرا پیرجمالی - نیما ولی‌‌بیگ
quote -pic-2

مطالعه مقایسه ای کالبد مسجد خسرو و دربند اردستان در گستره کارکرد

نویسندگان: زهرا پیرجمالی - نیما ولی بیگ
چکیده مقاله

چکیده:

گستره کارکرد عرصه ای است برای دسته بندی ویژگی های کالبد مسجد دربند و خسرو اردستان که شباهت ها و تفاوت های گوناگون ان را اشکار سازد. تحلیل ها در این پژوهش می تواند ویژگی های خاص و عام دو بنا را مشخص سازد. روش مطالعه مقایسه ای، راهکاری برای چگونگی و چرایی شباهت های کالبد مسجد دربند و مسجد خسرو در گستره کارکرد با وجود تفاوت ها ارائه می دهد. این دو مسجد از بناهای کمتر شناخته شده استان اصفهان است و دیگر پژوهشگران تا کنون به بررسی این دو بنا جهت دسته بندی ویژگی هایشان نپرداخته اند. پژوهش پیش رو برای نخستین بار  با مقایسه دو بنا به سنجش کالبد انها پرداخته، تا چگونگی و چرایی تفاوت ها و شباهت های بوجود امده در حوزه کارکرد را مورد تحلیل قرار دهد و به این پرسش پاسخ دهد که: وجوه اشتراک و افتراق در کالبد دو مسجد چیست؟ داده های این مقاله بر پایه مطالعات کتابخانه ای و مطالعات میدانی نهاده شده است. پس از گرداوری داده ها به معرفی و بررسی ویژگی های کالبدی هر دو بنا پرداخته شد و سپس علت وجوه اشتراک و افتراق میان انها مورد مطالعه قرار گرفت. مسجد دربند به علت نزدیکی به دروازه شهرستان اردستان، نسخه ای کوچک و متناسب با نیاز ان منطقه از مسجد را ارائه داده است؛ اما مسجد خسرو در محله ای با حجم جمعیتی بالا و در میان بافت قرار گرفته که با مساحت بیشتر و سیرکولاسیون متنوع تر به نیاز های مردم محله پاسخ می دهد.

بررسی تطبیقی سرقلیان‌های دوره قاجار از نظر طرح و رنگ و نقش
نویسندگان: پریسا شکراللهی - زهرا فنایی
quote -pic-2

بررسی تطبیقی سر قلیان های دوره قاجار از نظر طرح و رنگ و نقش

نویسندگان: پریسا شکراللهی - زهرا فنایی

چکیده مقاله

چکیده:

فن و هنر مینیاتور و مینا کاری عصر قاجار به لحاظ شیوه های ساخت، تزئین، طرح و نقش، دارای مؤلفه ها و شاخصه های بیشماری بوده است که مطالعه و بررسی تعدادی از نقوش استفاده شده در سرقلیان ها نشان دهنده ظرافت و قدمت هنر مینیاتور و میناکاری در عصر قاجار است. یکی از وسایلی که برای دود کردن تنباکو به کار برده میشد قلیان نام داشت که توسط ایرانیان اختراع و ابداع شد.از این رو تحقیق حاضرتلاشی در زمینه شناخت بهتر ابعاد مختلف و بررسی تطبیقی  هنر سر قلیان ها از نظر طرح و رنگ در عصر قاجار می باشد. با استفاده از روش توصيفي ـ تحليلي، و گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه ای نشان مي دهد ، طرحهای استفاده شده شامل گل بوته ونقوش انسانی وحیوانی می باشد که در این دوران رنگ متداول وغالب هنر میناکاری قرمزبوده است و همچنین نقوش گیاهی برگرفته از نقوش ایرانی اسلامی است از طرف دیگر طراحی بدن، شخصیت ها برگرفته ترکیب بندی اثار دوران قاجار تاثیرپذیری از هنر نقاشی اروپا را نمایان می سازد. نقاشی دوره قاجار مرحله مهمی برای عبور از نقاشی سنتی ایران به شیوه جدید وتکوین یک مکتب تقریبا ایرانی با تلفیقی از سنت های نگارگری  ودستاوردهای هنر غربی است.هدف اصلی این پژوهش بررسی طرح ورنگ و نقوش استفاده شده در سرقلیان های دوره قاجار است.

بازشناسی مفهوم و عملکرد ایوان در معماری ایرانی و احیای آن در کالبد تراس در آپارتمان‌های امروزی
نویسندگان: عاطفه آدینه‌فر - میثم آقاجانی
quote -pic-2

بازشناسی مفهوم و عملکرد ایوان در معماری ایرانی و احیای آن در کالبد تراس در آپارتمان‌های امروزی

نویسنده: عاطفه آدینه فر- میثم آقاجانی
چکیده مقاله

چکیده:

در گذشته خانه تلفیق از فضاهای مختلف چند عملکردی بوده است که کل مجموعه جوابگوی نیاز های عملکردی و روانی انسان بودند در حالی که امروزه به دلایل مختلف مانند رشد جمعیت و مهاجرت به شهر ها مجبور به ساخت عمودی و آپارتمان سازی شده‌ایم و در نتیجه به دلیل کمبود زمین با حذف بعضی از فضا ها مانند ایوان و حیاط و جایگزینی تراس های نامناسب و بلا استفاده ، کارایی مسکن کاهش یافته است.

هدف از این پژوهش احیای ایوان های پیشین در قالب تراس در اپارتمان های امروزی می باشد. ابتدا به تعریف ایوان از لحاظ معنایی و کاربردی پرداخته شده و سپس به انواع ایوان و نقش روانی آن ها در خانه های سنتی پرداخته شده و پس از آن به نوع ساختمان سازی که امروزه با ان مواجه هستیم و کاربرد تراس و معایب فعلی آن پرداخته و در آخر به ارائه پیشنهادات و راه حل برای بازخوانی ایوان در قالب تراس در آپارتمان های امروزی پرداخته شده است .پژوهش حاضر از نوع کیفی-تفسیری می باشد که ابزار تحقیق شامل پرسش نامه مطالعه کتابخانه ای و مصاحبه می باشد. نوع این پژوهش کیفی تفسیری میباشد که از ابزار های پرسش نامه و مطالعه کتابخانه استفاده شده و این پژوهش در پی پاسخ به این سوال است که چگونه با مکانیابی مناسب و ابعاد بهینه و رعایت اصول طراحی تراس را فضایی زنده ، کارآمد و چند عملکردی و کیفی کنیم.

بررسی نقش هنر محیطی در ارتقای کیفیت فضاهای عمومی در زندگی شهری شهر اصفهان
نویسندگان: پریا خدامرادی - بدری برندگی - عباس میرزایی نیا
quote -pic-2

بررسی نقش هنر محيطی در ارتقای كيفيت فضاهای عمومی در زندگی شهری شهر اصفهان

نویسندگان: پریا خدامرادی - بدری برندگی - عباس میرزایی نیا

چکیده مقاله

چکیده:

هدف از این پژوهش «بررسي نقش هنر محيطي در ارتقاي كيفيت فضاهاي عمومي در زندگي شهري شهر اصفهان» است که به روش توصیفی-کیفی با رویکرد روش کتابخانه ای به شکل فیش برداری از منابع (کتب، فصلنامه ها و منابع معتبر اینترنتی) انجام شد. همچنین در سطح میدانی از منابع مرتبط با روش کیفی از مصاحبه با ۴۵ نفر به عنوان نمونه شامل؛ معاونان و کارشناسان (معماری وشهرسازی، معاونت امور شهری و فضای سبز، فرهنگی، هنری و اجتماعی) شهرداری اصفهان استفاده گردید.

یافته های پژوهش نشان داد که ارزیابی شهرها و محیط های شهری به لحاظ کیفیت فضاهاي عمومي مبتنی بر جنبه های مختلف مردم شناسی و کاربرد شیوه‌های هنری و نقش هنر محيطي در کارکرد ارتقاي كيفيت فضاهاي عمومي در زندگي شهري، یکی از مهم ترین معیارهایی است که مورد توجه قرار می گیرد، زیرا این واقعیت اجتناب ناپذیر است که کیفیت این فضاها به لحاظ سطح کاربرد شیوه‌­های هنری که از دهه‌های گذشته به منظور ارتقا کیفیت فضاهای شهری مورد استفاده قرار گرفته، می­تواند معیار سنجشی برای میزان مطلوبیت شهرها محسوب شود.  از این رو، جنبه های مختلف مردم شناسی از طریق ارائه پارامترهای مشخصی از کارکرد مولفه های هنری در کیفیت پذیری محیط شهری در این پژوهش مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

کارکرد مواد و مصالح متناسب در دیوارنگاری فضاهای شهری اصفهان
نویسنده: محمدرضا عمادی
quote -pic-2

کارکرد مواد و مصالح متناسب در دیوارنگاری فضاهای شهری اصفهان

نویسنده: محمدرضا عمادی
چکیده مقاله

چکیده:

شهرهای تاریخی همچون اصفهان که از بافتی منحصر بفرد برخوردارند؛ تمامی عناصر تشکیل دهنده اش در صورتی می توانند وجهی همسو داشته باشند که تک تک عناصر با کلیّت آن در هماهنگی کامل باشد. دیوارنگاره ها و مواد و مصالح بکار رفته در آن‌ها در فرایند طراحی و اجرا می بایست از این قاعده کلی پیروی نموده و نقشی تکمیل کننده داشته باشند. هدف اصلی این تحقیق نیز بررسی مواد و مصالح در دیوارنگاری و شناسایی عوامل هماهنگ کننده و چگونگی تناسب بخشی آنها با ابعاد کالبدی مکان و فضای شهری است. این تحقیق از نوع کیفی و با روش توصیفی تحلیلی است که بطور مصداقی به واکاوی وضع موجود در دیوارنگاره های اجرا شده در مقایسه با نمونه های سنتی آن می پردازد. از این رو و با توجه به هدف ذکر شده نتایج بدست آمده حاکی از آنست که تناسب بخشی مواد و مصالح در دیوارنگاری با ابعاد کالبدی در صورتی می تواند وجهی کارآمد و تاثیرگذار داشته باشد که از نظر جنس، نوع، مقدار، دوام و پایداری با قابلیت های فیزیکی مکان و فضای شهری امروزی از یکسو تطابق نموده و از سوی دیگر با بهره مندی از نمودهای سنتی با ظرفیت های سبکی و تکنیکی و جلوه های بصری همسویی لازم را داشته باشد.